Zakopower - góralski folk, który podbił Polskę

Zakopower to jeden z najważniejszych polskich zespołów folkowych - kwartet (a dziś większy skład) z Zakopanego, łączący tradycję muzyczną Podhala z brzmieniem rockowym i popowym. Od debiutu w 2005 roku zespół zgromadził kilkumilionową publiczność w Polsce i za granicą, zdobył prestiżowe nagrody Fryderyk i udowodnił, że góralska muzyka może trafiać do masowego odbiorcy bez utraty swojego korzenia.

Kim są Zakopower? Skład i lider

Zakopower to polski zespół wykonujący muzykę folkową z elementami rocka i jazzu, założony w Zakopanem przez skrzypka Sebastiana Karpiela-Bułeckę. Nazwa jest bezpośrednim nawiązaniem do miasta Zakopane - kolebki kultury góralskiej i centrum polskiego folkloru podhalańskiego.

Liderem i twarzą zespołu jest Sebastian Karpiel-Bułecka - skrzypek, wokalista i autor pomysłu na połączenie góralskich melodii z nowoczesnym brzmieniem. Producentem i kompozytorem nagrań Zakopower jest Mateusz Pospieszalski, który od samego początku odpowiada za charakterystyczne brzmienie grupy.

Aktualny skład zespołu (na podstawie danych Wikipedia 2024):

• Sebastian Karpiel-Bułecka - śpiew, skrzypce, dudy podhalańskie, fujara słowacka
• Wojciech Topa - śpiew, skrzypce
• Bartek Kudasik - śpiew, altówka, skrzypce
• Józef Chyc-Scepon - śpiew, basy podhalańskie
• Piotr Rychlec - instrumenty klawiszowe
• Michał Trąbski - gitara basowa
• Bartosz Nazaruk - perkusja
• Kacper Stolarczyk - gitara elektryczna
• Dominik Trębski - trąbka, syntezator

Charakterystyczne dla zespołu jest obecność tradycyjnych instrumentów podhalańskich - dud, basów góralskich i skrzypiec - obok nowoczesnej sekcji rytmicznej i elektrycznej gitary. To zderzenie dwóch światów jest znakiem rozpoznawczym Zakopower.

Historia - od Zakopanego do Carnegie Hall

Debiut i pierwsze lata (2005-2007)

Zakopower zadebiutował na polskim rynku muzycznym albumem Music Hal, wydanym 16 maja 2005 roku nakładem wytwórni Kayax przy współpracy z EMI Music Poland. Płyta była połączeniem tradycyjnych góralskich melodii z nowoczesną, klubową produkcją muzyczną - i od razu wywołała zainteresowanie mediów oraz publiczności.

Już w czerwcu 2005 roku, za utwór "Kiebyś ty...", Zakopower otrzymał nagrodę jury w koncercie Premier na 42. Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu. To był sygnał, że góralski folk może podbić polską scenę muzyczną.

Drugi album - Na siedem (2007) - przyniósł przełom. Płyta została wydana bezpłatnie razem z dziennikiem "Polska The Times" 20 października 2007 roku i rozeszła się w nakładzie ponad 600 tysięcy egzemplarzy. Kilka tygodni później ukazała się rozszerzona, komercyjna wersja albumu, wzbogacona o skrzypce elektryczne Nigela Kennedy'ego i głos Mamadou Dioufa. Za tę płytę Zakopower otrzymał nagrodę Fryderyk w kategorii Album roku Etno/Folk (2008). W tym samym roku, za utwór "Bóg wie gdzie", zespół zdobył nagrodę im. Karola Musioła i nagrodę koncertu Superpremiery na 45. KFPP w Opolu.

Przełom z albumem "Boso" (2011-2013)

Trzeci album studyjny - Boso (30 maja 2011) - okazał się największym komercyjnym sukcesem Zakopower. Singiel "Boso" przez kilka miesięcy zajmował pierwsze miejsce na większości polskich list przebojów, a sama płyta uzyskała certyfikat Potrójnej Platyny za sprzedaż ponad 90 000 egzemplarzy.

Na Fryderykach 2012 "Boso" zdobyło trzy statuetki: Grupę roku, Album roku folk/muzyka świata oraz Piosenkę roku. Dodatkowo Sebastian Karpiel-Bułecka odebrał nagrodę SuperArtysta na Superjedynkach. Album był też bestselerem Empiku w 2011 roku.

Dojrzałość i powrót do korzeni (2015-2022)

Czwarty album studyjny Drugie pół (wrzesień 2015) powstał we współpracy z kwartetem smyczkowym Atom String Orchestra. Płyta osiągnęła status złotej płyty niedługo po premierze i była nominowana do Fryderyka 2016 w kategorii Album roku pop.

Album Zakopower & Atom String Quartet (kwiecień 2017) to efekt powrotu do korzeni - kultury ludowej - we współpracy z kwartetem Atom. Płyta była nominowana do Fryderyka 2018 w kategorii Album roku Muzyka korzeni.

W grudniu 2022 roku ukazał się album Widzialne / Niewidzialne, który wszedł na 19. miejsce polskiej listy sprzedaży.

Sceny całego świata

Zakopower regularnie grywa około 100 koncertów rocznie i od lat umacnia swoją pozycję na europejskiej scenie World Music. Zespół wystąpił na prestiżowych festiwalach: Colours of Ostrava, Rudolstad (Niemcy), Eurocultured w Manchesterze, Sziget Festival na Węgrzech. W 2010 roku Zakopower wziął udział w Nigel Kennedy's Polish Weekend w londyńskiej Queen Elizabeth Hall, co zaowocowało trasą po wyspach brytyjskich.

Wśród sal koncertowych, na których Zakopower zostawił swój ślad, są m.in. Carnegie Hall w Nowym Jorku i Teatro Massimo w Palermo. Zespół odwiedzał podczas tras klubowych Indie (Mumbaj), Maroko, Chiny (Szanghaj, Pekin), USA, Kanadę i wiele krajów europejskich.

Styl i brzmienie - góralski folk spotyka nowoczesność

Muzyka Zakopower wyrasta z tradycji podhalańskiej - tej samej, która przez wieki kształtowała kulturę górali tatrzańskich: melodie zbójnickie, przyśpiewki weselne, rytmy do tańca, charakterystyczna skala muzyczna i nasalne śpiewanie. To dziedzictwo, które wcześniej żyło głównie w regionie i na scenach folklorystycznych, Zakopower wyniósł na poziom ogólnopolskiej popkultury.

Kluczowy jest tu kontrast i dialog: tradycyjne dudy podhalańskie i basy góralskie grają obok elektrycznej gitary i perkusji; stare góralskie melodie są aranżowane w duchu rocka, a teksty - często w gwarze lub czerpiące z niej - trafiają do słuchaczy na co dzień niemających kontaktu z Podhalem.

Cechą wyróżniającą Zakopower na tle innych polskich zespołów folkowych jest umiejętność balansowania między autentycznością a przystępnością. Producent Mateusz Pospieszalski dba o to, by brzmienie było nowoczesne i radiowe, ale nie tracące kontaktu z tradycją. Efektem jest muzyka, którą można usłyszeć zarówno na Kupalnocce na Podhalu, jak i w radiowych listach przebojów.

Bliskim zjawiskiem w polskim folku są Brathanki - inny zespół, który wcześniej popularyzował muzykę z pogranicza folkloru i popu. Zakopower poszli jednak głębiej w stronę autentycznej tradycji góralskiej i rock-folkowego brzmienia.

Najważniejsze albumy

Poniżej albumy studyjne zweryfikowane na podstawie polskiej Wikipedii:

Music Hal (2005) Debiutancka płyta, wydana przez Kayax i EMI Music Poland. Połączenie góralskich melodii z klubową produkcją. Singiel "Kiebyś ty..." - nagroda jury w Opolu.

Na siedem (2007) Przełomowy album rozesłany w nakładzie 600 tys. egzemplarzy. Złota Płyta ZPAV. Fryderyk 2008 za Album roku Etno/Folk. Gościnnie: Nigel Kennedy (skrzypce elektryczne), Mamadou Diouf (śpiew), teksty m.in. Adam Nowak i Kayah.

Boso (2011) Największy sukces komercyjny - Potrójna Platyna (ponad 90 000 egzemplarzy). Trzy Fryderyki: Grupa roku, Album roku folk/muzyka świata, Piosenka roku. Singiel "Boso" na 1. miejscu wielu polskich list przebojów.

Drugie pół (2015) Album z udziałem Atom String Orchestra. Złota Płyta. Nominacja do Fryderyka 2016 w kategorii Album roku pop.

Zakopower & Atom String Quartet (2017) Powrót do korzeni - kultura ludowa we współpracy z kwartetem smyczkowym Atom. Nominacja do Fryderyka 2018.

Widzialne / Niewidzialne (2022) Najnowszy album studyjny, wydany w grudniu 2022 roku.

Największe przeboje

Kilka tytułów, które na stałe weszły do kanonu polskiej muzyki folkowej i radiowej:

• "Kiebyś ty..." - debiutancki singiel z 2005 roku, nagroda jury w Opolu
• "Bóg wie gdzie" - wyróżnienie na KFPP w Opolu 2007, wznowiony z powodzeniem w 2011 roku
• "Boso" - megahit z 2011 roku, nr 1 na większości polskich list przebojów przez kilka miesięcy
• "Białanie" (2018) - singiel niealbumowy, wysoka pozycja na listach airplay
• "Chwila" (2022) - nr 1 na liście RDN i LP3, 19. miejsce na OLiS
• "Wielkie oczy" (2022, gościnnie Nosowska) - współpraca z Katarzyną Nosowską
• "Wołosi" (2023, gościnnie Ralph Kaminski) - kolaboracja z Ralphem Kaminskim
• "Kwiaty" (2024, gościnnie Ania Dąbrowska) - duet z Anią Dąbrowską

Zakopower w polskim folku - znaczenie i dziedzictwo

Trudno przecenić rolę Zakopower w popularyzacji polskiej muzyki ludowej. Zanim pojawili się z albumem Music Hal, góralska muzyka była obecna głównie w kontekście regionalnym - na festiwalach folklorystycznych, w przekazie rodzinnym, w muzeum. Zakopower wyjęli ją z tej szafy i wprowadzili do mainstreamu.

To zasługa kilku czynników. Po pierwsze - autentyczności: Sebastian Karpiel-Bułecka pochodzi z Zakopanego, skrzypce i dudy to jego instrumenty od dziecka, a góralska tradycja jest jego własną historią, nie stylizacją. Po drugie - odwagi aranżacyjnej: Mateusz Pospieszalski nie bał się połączyć basu góralskiego z elektryczną gitarą, a tradycyjnej melodii z clubbingowym beatem. Po trzecie - konsekwencji: przez ponad dwie dekady zespół nie porzucił folkowego rdzenia, choć zmieniał brzmienie i formuły.

Zakopower otworzyli też drogę innym artystom czerpiącym z polskiego folkloru i pokazali wytwórniom, że muzyka z korzeniami może sprzedawać się w nakładach platynowych.

Warto przy tym wspomnieć o szerszym ekosystemie polskiej muzyki ludowej - tradycji, z której wyrasta zarówno Zakopower, jak i wiele innych regionalnych grup. W muzeum i na festiwalach można też dziś usłyszeć, jak brzmią polskie instrumenty ludowe - dudy, basy, skrzypce - zanim trafiły na scenę rockową.

FAQ - najczęstsze pytania o Zakopower

Kiedy powstał Zakopower?

Zakopower został założony w 2005 roku w Zakopanem przez Sebastiana Karpiela-Bułeckę. Debiutancki album Music Hal ukazał się 16 maja 2005 roku.

Kto jest liderem Zakopower?

Liderem i twarzą Zakopower jest Sebastian Karpiel-Bułecka - skrzypek, wokalista i założyciel zespołu. Producentem muzycznym jest Mateusz Pospieszalski.

Jaki gatunek muzyczny gra Zakopower?

Zakopower gra muzykę folkową z elementami rocka i jazzu. Podstawą jest tradycja muzyczna Podhala - melodie góralskie, dudy podhalańskie, basy góralskie - połączona z nowoczesną produkcją i brzmieniem rockowym.

Jakie nagrody zdobył Zakopower?

Zakopower zdobył kilka nagród Fryderyk: Album roku Etno/Folk za "Na siedem" (2008), a za album "Boso" (2012) - Grupę roku, Album roku folk/muzyka świata i Piosenkę roku. Sebastian Karpiel-Bułecka odebrał nagrodę SuperArtysta na Superjedynkach 2012.

Jaki jest najpopularniejszy utwór Zakopower?

Największym przebojem jest "Boso" z 2011 roku - przez kilka miesięcy na 1. miejscu większości polskich list przebojów, płyta z tym samym tytułem uzyskała Potrójną Platynę.

Czy Zakopower gra koncerty za granicą?

Tak - Zakopower regularnie koncertuje za granicą. Wystąpili m.in. w Carnegie Hall w Nowym Jorku, Teatro Massimo w Palermo, na Sziget Festival na Węgrzech, w Londynie (Queen Elizabeth Hall), a także w Chinach, Indiach, USA, Kanadzie i wielu krajach europejskich.

Skąd pochodzi nazwa Zakopower?

Nazwa Zakopower pochodzi od nazwy miasta Zakopane - stolicy polskich Tatr i centrum kultury góralskiej.